Risicofactoren en vooruitzichten

Uruguay is al enige tijd een baken van politieke stabiliteit in de regio, maar ook op economisch vlak doet het land het goed. De voorbije 15 jaar heeft het land alleen positieve bbp-groei opgetekend, terwijl de lopende rekening maar recenter een overschot vertoont. De voornaamste zwakke punten blijven de buitenlandse schuld en de overheidsschuld, die beide hoog zijn. Op basis van zijn politieke stabiliteit en economische veerkracht kreeg Uruguay sinds 2010 een goede score voor het politieke risico op (middel)lange termijn met een rangschikking van 3/7.

Uruguay bevindt zich sinds 2012 in categorie 3/7 voor de korte termijn vanwege zijn enorme deviezenreserves die het risico van een hogere buitenlandse kortetermijnschuld matigen.

De zakelijke omgeving is er het voorbije jaar fors op vooruitgegaan. De verbeterende groeivooruitzichten en balans op de lopende rekening en hogere beschikbaarheid van kredieten in combinatie met een matige inflatie hebben Credendo ertoe geleid Uruguay in de laagste risicocategorie voor systemisch commercieel risico te plaatsen (A op een risicoschaal van A tot C).

Het algemene beeld is stabiel, maar het land blijft kwetsbaar voor externe schokken gezien de grote economische openheid. Deze eventuele schokken kunnen liggen in de toename van het wereldwijde protectionisme in de handel, de opverende olieprijzen en zwakke exportprijzen. In het binnenland zijn de aanhoudende inspanningen voor begrotingsconsolidatie belangrijk.

Feiten & cijfers

Pro's

  • Een van de meest stabiele, welvarende en democratische landen in de regio
  • Hoge deviezenreserves
  • Vrij gediversifieerde economie
  • Al 15 jaar op rij positieve bbp-groei

Contra's

  • Hoge buitenlandse schulden en overheidsschulden
  • Zeer open economie terwijl protectionisme toeneemt
  • Gevoelig voor weersomstandigheden

Staatshoofd

  • President Tabaré Vázquez

Volgende algemene verkiezingen

  • Gepland op 27 oktober 2017, met indien nodig herstemming op 24 november 2019

Bevolking

  • 3,4 miljoen

Bbp (in 2017)

  • 58,6 miljard USD

Inkomen per capita

  • 15.230 USD

Inkomensgroep

  • Hoog inkomen

Belangrijkste exportproducten: (in % van ontvangsten op de lopende rekening)

  • Toerisme (14,6), vlees (10,0), fabricaten (9,8), transport (2,8)

Beoordeling landenrisico

Hoogtepunten

  • Uruguay staat bekend als ‘het Zwitserland van Zuid-Amerika’: een van de meest stabiele, welvarende en democratische landen van de regio.
  • Na wakker te zijn geschud door een diepe economische recessie in 2002 wist het land zijn export- en handelspartners met succes te diversifiëren. Het resultaat was 15 jaar onafgebroken bbp-groei.
  • De lopende rekening liet vanaf 2016 een overschot optekenen dankzij de historisch lage olieprijzen en de sterke Argentijnse peso, die tot hoge inkomsten uit het toerisme leidde.
  • Uruguay beschikt over ruime deviezenreserves, maar ook de buitenlandse schuld is hoog.
  • Het begrotingstekort nam de voorbije jaren toe, maar de begrotingsconsolidatie zou de overheidsschuld op een houdbaar niveau moeten houden.

Het Zwitserland van Zuid-Amerika

Begin 20e eeuw kreeg Uruguay de bijnaam ‘het Zwitserland van Zuid-Amerika’ als een van de meest stabiele, welvarende en democratische landen van de regio. Dit beeld werd bezoedeld door een militaire junta in 1973-1985. Economische en politieke onrust, in het bijzonder de aanvallen van de linkse stadsguerrilla begin jaren 1970, leidde ertoe dat de regering de grondwet ophief en luidde een periode van repressief militair bewind in. Sinds het herstel van het democratische bewind in 1985 doet het land zijn reputatie echter weer eer aan en is het over het algemeen stabiel.

Sinds 2005 regeert de linkse coalitie ‘Frente Amplio’ (FA) het land na meer dan 170 jaar te zijn bestuurd door de twee voornaamste politieke partijen (Partido Blanco en Partido Colorado). De huidige president is Tabaré Vázques na een doorslaggevende verkiezingsoverwinning in 2014. Zijn partij, FA, heeft de meerderheid in beide kamers van het Congres. Het is niet de eerste keer dat Vázquez het land leidt: hij was al eens president van 2005 tot 2010, waarna hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot José Mujica (Uruguayaanse presidenten dienen geen opeenvolgende termijnen).

FA en haar presidenten volgen een pragmatisch links discours. Ze hebben sociale en economische hervormingen doorgevoerd die de armoede en werkloosheid hebben teruggedrongen, en toch een positieve houding ten opzichte van de bedrijven gehandhaafd. Het beleggersvertrouwen is bijgevolg sterk gebleven in het land.

Vázquez staat voor de uitdaging om tot een consensus te komen binnen de FA die uit verschillende politieke partijen met uiteenlopende belangen bestaat. Interne onenigheid kan bepaalde beleidsvormingen vertragen, in het bijzonder het onpopulaire plan om de belastingen te hervormen. Vázquez zal hier vermoedelijk meer druk ondervinden naarmate de verkiezingen van 2019 naderen. De overleving van de regerende coalitie is echter niet in gevaar en de beleidsvorming in haar geheel blijft waarschijnlijk stabiel, voorspelbaar en transparant.

De aanhoudende begrotingstekorten aanpakken om de overheidsschuld draaglijk te houden

Het begrotingstekort is de voorbije jaren toegenomen en bereikte een dieptepunt in 2016 op ruwweg -4% van het bbp, wat nog steeds een matig niveau is. Deze evolutie is voornamelijk te verklaren door een zwakker wordende Uruguayaanse groei sinds 2015, toen Brazilië in een recessie dook. Sindsdien heeft de regering consolidatiemaatregelen ingevoerd die het begrotingstekort terugdringen. Vanaf 2018 worden voornamelijk overschotten verwacht, maar vanwege de zware rentebetalingen zal de algemene balans waarschijnlijk negatief blijven (geraamd op -2,9% van het bbp in 2018). De rentebetalingen zijn inderdaad aanzienlijk: ongeveer 10% van de inkomsten. De komende jaren verwacht het IMF dat het begrotingstekort zich zal stabiliseren rond -2,5% van het bbp. Verkiezingsjaren zoals 2019 kennen historisch gezien echter hogere uitgaven en tekorten, wat doet vermoeden dat het tekort weer groter zal worden. Het engagement om de begroting te consolideren, zal dus belangrijk zijn voor een duurzame begroting.

De overheidsschuld is historisch gezien fors gedaald van 100% van het bbp in 2003 tot ongeveer 66% van het bbp eind 2017. Dit gezegd zijnde hebben toenemende begrotingstekorten de overheidsschuld de voorbije vijf jaar weer doen stijgen. Met dalende begrotingstekorten in het vooruitzicht de komende jaren wordt verwacht dat de overheidsschuld stabiel zal blijven rond 65% van het bbp.

De regeringen onder FA hebben de zwakheid van de overheidsschuld actief aangepakt. Om te beginnen hebben ze de schuldenlooptijd van Uruguay opgetrokken en deze lange termijn gemaakt (meer dan 10 jaar). Ten tweede werd het wisselkoersrisico verlaagd na een schuldenruil eind 2011. Toch blijft het aandeel in buitenlandse valuta aanzienlijk, in het bijzonder gezien de vlottende wisselkoers.

15 jaar onafgebroken bbp-groei na wakker te zijn geschud door de economische crisis

Tussen 1999 en 2004 liet Uruguay een recessie optekenen door de combinatie van een recessie in Argentinië, een devaluatie van de Braziliaanse real en aanhoudend lage landbouwprijzen (een belangrijke exportsector). De recessie werd nog verergerd door de financiële crisis in Argentinië van 2002, die in Uruguay een negatieve groei van het bbp van 11% veroorzaakte. Toen Argentinië zijn schuld niet meer kon betalen, trokken de Argentijnen hun geld terug uit de banken in Uruguay, wat een stormloop op de banken teweegbracht. Dankzij een redding van het IMF wist het land een faillissement te vermijden.

De herstructurering van de buitenlandse schuld en internationale financiële steun leidden tot een spoedig herstel, maar de Uruguayaanse leiders beseften dat verdere maatregelen nodig waren. In de eerste plaats werd de regulering van de banksector verbeterd en is deze sector nu sterker dan vóór de crisis van 2002.
Bovendien drong een diversifiëring zich op. De overheid begon de economie los te koppelen van haar grote buren (Brazilië en Argentinië) en naar nieuwe markten uit te voeren. In vergelijking met 2000 voerde Uruguay in 2015 daardoor 14% van zijn export uit naar Brazilië (tegenover 23% in 2000) en 5% naar Argentinië (tegenover 18%). China werd dan weer de grootste handelspartner en was goed voor 15% van de export. Het land werd ook actief in nieuwe industrieën (bv. software en audiovisuele diensten). Vandaag is het land vrij sterk gediversifieerd met als voornaamste exportproducten toerisme (zo’n 15% van de inkomsten op de lopende rekening), vlees en geproduceerde goederen (elk verantwoordelijk voor zo’n 10% van de inkomsten op de lopende rekening). De strategie werkte want het land bleef groeien ondanks de wereldwijde economische crisis in 2008 en recenter nog de recessie in Brazilië en Argentinië in 2017. Sinds 2004 behoort het land inderdaad tot de snelst groeiende economieën in Latijns-Amerika en tegen 2018 kende het 15 jaar onafgebroken economische groei. Zelfs indien de groei de komende jaren waarschijnlijk zal vertragen in vergelijking met het gemiddelde van meer dan 4% van het voorbije decennium, zal hij waarschijnlijk robuust blijven rond 3%, ondersteund door geplande investeringen in spoorweginfrastructuur.

Betere balans op de lopende rekening in een context van ruime deviezenreserves, maar hoge buitenlandse schuld

De lopende rekening laat sinds 2016 overschotten optekenen, na een decennium van tekorten. De voornaamste redenen voor de verbetering zijn tweevoudig. In de eerste plaats haalt het land als invoerder van olie profijt uit de historisch lage olieprijzen. Ten tweede annuleerde Argentinië eind 2015 zijn invoer- en valutabeperkingen, wat leidde tot een stijging van de inkomsten uit toerisme.
Ook in 2018 wordt een klein overschot verwacht voordat de lopende rekening opnieuw in negatief vaarwater terechtkomt. Toch worden slechts kleine tekorten voorspeld.

Uruguay haalt de meeste jaren profijt uit de grote buitenlandse investeringen, vaak van bedrijven die in vrije zones opereren. Vóór 2016 financierden deze kapitaalinstromen zelfs grotendeels het tekort op de lopende rekening. De netto-instroom van buitenlandse investeringen is in 2016 echter volledig opgedroogd vanwege de diepe recessies in Argentinië en Brazilië, die het voorbije decennium de voornaamste bronnen van investeringen waren. Daardoor stonden de bruto-deviezenreserves onder druk. Sindsdien nemen ze in absolute cijfers echter toe en staan ze zelfs op een hoog niveau: in maart 2018 waren ze goed voor ongeveer 11 maanden import. Op de middellange termijn wordt verwacht dat de deviezenreserves hoog zullen blijven, samen met een sterke instroom van buitenlandse investeringen.

De buitenlandse schuld nam in de loop van vijf jaar in absolute cijfers toe met 10%. Sinds 2017 is de buitenlandse schuld relatief afgenomen en wordt voorspeld dat ze ruimschoots stabiel zal blijven op het huidige hoge niveau.

Op lange termijn zal de evolutie van de olieprijzen en de prijzen voor belangrijke exportgoederen op de wereldmarkt (waaronder rundsvlees, rijst en soja) cruciaal zijn voor het land. Een verdere diversifiëring weg van landbouwproducten is ook aan te bevelen, aangezien het land gevoelig is voor de weersomstandigheden (bv. El Niño). Het land zou, bijvoorbeeld, het tij voor de export van productiegoederen kunnen keren aangezien deze de voorbije 5 jaar is gestagneerd.

Het protectionisme in de handel van de VS kan kansen en risico’s met zich meebrengen

De Amerikaanse president Donald Trump, stuurt de Verenigde Staten in een protectionistische richting. Trump richt zich vooral op landen waarmee de VS een handelstekort heeft. Positief is wel dat de VS een handelsoverschot heeft met Uruguay. Dat betekent dat het land geen rechtstreeks doelwit van de Amerikaanse regering is.

De handelstarieven zijn echter wel gericht op belangrijke handelspartners van Uruguay, zoals China, Mexico en de EU. De gevolgen van dit nieuwe beleid zijn afhankelijk van de reactie van de voornaamste handelspartners van de VS, met name China. Een aantal rondes van escalerende tarieven zouden het vertrouwen van de zakenwereld, investeringsbeslissingen, diplomatieke banden en uiteindelijk de prestatie van de wereldwijde economie kunnen treffen. Aangezien Uruguay een klein maar zeer open land is, zou het in een dergelijk scenario ook een negatieve impact ondervinden. Aan de negatieve kant kan het akkoord tussen China en de VS om het handelstekort terug te dringen door meer Amerikaanse landbouwgoederen in China te importeren, een negatieve impact hebben op de export van Uruguay.

Tot op heden was het antwoord van de handelspartners proportioneel: ze leggen tarieven van een soortgelijk niveau op. Daardoor gaat de kostprijs van de goederen omhoog, maar dit zal waarschijnlijk geen grote groeivertraging veroorzaken. Dit kan goed nieuws zijn voor Uruguay, zoals de sprong in de prijzen voor sojabonen (een belangrijk exportproduct) in het kielzog van de dreiging van Chinese tarieven voor sojabonen uit de VS. Bovendien kan het toenemende handelsprotectionisme tussen de Verenigde Staten en China de landen ertoe dwingen andere handelspartners te zoeken om aan hun consumptiebehoeften te voldoen, bv. Uruguay.

Analist: Jolyn Debuysscher – J.Debuysscher@credendo.com