Czynniki ryzyka i perspektywy

Burkina Faso jest małą i delikatną gospodarką, o silnych perspektywach stabilizacji. Projekcje wzrostu stały się korzystniejsze, ponieważ po burzliwym procesie demokratyzacji osiągnięto stabilność polityczną. Zaangażowanie rządu w rozsądną politykę makroekonomiczną pomogło utrzymać stabilną sytuację zewnętrzną. Eksport złota rośnie, a niskie ceny ropy na świecie dodatkowo sprzyjają regionowi. Ponadto produkcja rolna w Burkina Faso będzie nadal rosła, w szczególności bawełny. Warto jednak podkreślić, że sektor ten jest wrażliwy na niekorzystne warunki pogodowe, które mogą szybko zaprzepaścić postępy. Potencjalne wstrząsy handlowe mogłyby także łatwo destabilizować gospodarkę, jednak największe zagrożenia nadal są związane z niestabilnością regionu, stającego w obliczu rozprzestrzeniania się działalności dżihadystów. Gwałtowne ataki, zwłaszcza w stolicy Ouagadougou, mogą zniechęcać do przyszłych inwestycji (BIZ) i kierować wydatki publiczne na inwestycje związane ze zwiększaniem bezpieczeństwa. Brak postępów w zmniejszaniu ubóstwa i złych warunkach życia mogą ponadto rozbudzać napięcia społeczne, prowadząc do niestabilności politycznej.

Ze względu na słabsze wskaźniki makroekonomiczne, Credendo klasyfikuje Burkina Faso w średnio- i długoterminowej kategorii ryzyka 6/7, a krótkoterminowe ryzyko polityczne kraju w kategorii 5/7. Bardzo trudne warunki prowadzenia biznesu, polityczna ingerencja w wymiar sprawiedliwości i korupcja sprawiają, że systemowe ryzyko handlowe utrzymuje się w kategorii C.

Fakty i liczby

Zalety

  • Stabilizacja polityczna
  • Silne wsparcie finansowe
  • Niski poziom długu zewnętrznego
  • Wzrost wydobycia złota

Wady

  • Duże zagrożenia w zakresie bezpieczeństwa
  • Narażenie na wstrząsy gospodarcze i klimatyczne
  • "Najmniej rozwinięty kraj"
  • Luki infrastrukturalne (zwłaszcza energia elektryczna)

Prezydent

  • Roch Marc Christian Kaboré

Premier

  • Paul Kaba Thiéba

Wybory prezydenckie I parlamentarne

  • Poprzednie w listopadzie 2015, kolejne w listopadzie 2020

Populacja

  • 18,6 miliona

Dochód na jednego mieszkańca

  • 640 USD

Grupa dochodowa

  • Niski dochód

Główne produkty eksportowe

  • Złoto (48,8% środków na rachunku bieżącym), bawełna (9,6%), transfery prywatne (6,5%)

Ocena ryzyka dla kraju

Jasna gwiazda demokratyzacji w Afryce

Burkina Faso niedawno doświadczyła historycznej rewolucji ludowej, w wyniku której po raz pierwszy - od czasu uzyskania niepodległości od Francji w 1960 roku - doszło do pokojowego transferu władzy w kraju. W 2014 r. protestanci wyparli Blaise Compaoré, autorytarnego prezydenta, który rządził krajem od 27 lat. Okres przejściowy charakteryzował się działalnością bojówek pro-Compaoré, które próbowały powstrzymać proces demokratyzacji, przeprowadzając próby zamachu stanu. Jednak w listopadzie 2015 r. głosami narodu wybrany został nowy prezydent - Christian Kaboré (były Premier) i nowy parlament. Kaboré przyjął postawę pojednawczą wobec przeciwników i natychmiast skoncentrował się na walce z powszechną korupcją. Podczas gdy demokracja w Afryce przechodzi trudne czasy, naznaczone niepokojącymi przypadkami upadku pro-demokratycznych rządów, Burkina Faso wyróżnia się jako jasna gwiazda demokratyzacji. Niemniej jednak w celu zabezpieczenia nowo zdobytej stabilności politycznej, kluczowe znaczenie ma dalszy postęp w zakresie restrukturyzacji wojska, poprawa systemu wymiaru sprawiedliwości i unowocześnianie usług publicznych. Ponadto bieda wciąż się rozwija, a rząd z różnym skutkiem stara się wyciszyć roszczenia związków zawodowych i grup społecznego nacisku.

…ale problemy w zakresie bezpieczeństwa pozostają

W ciągu ostatnich dwóch lat zagrożenia w zakresie bezpieczeństwa wzrosły. W okresie przejściowym nastąpiła odbudowa prywatnej milicji samoobrony, zwanej Koglwéogo, której celem było przywrócenie porządku na obszarach wiejskich. Zamiast tego jednak, grupa ta, składająca się z silnie uzbrojonych bojowników, stała się wielkim zagrożeniem dla bezpieczeństwa, dopuszczając się wymuszeń i tortur. Z drugiej strony, siły bezpieczeństwa starają się także walczyć z rozwojem islamistycznych bojówek – m.in. z utworzoną w grudniu 2016 r. grupą Ansar Ul-Islam. W sierpniu 2017 r. bojownicy dżihadystów zaatakowali restaurację popularną wśród emigrantów w stolicy Ouagadougou, zabijając 18 osób. Po szczycie G5 Sahel w czerwcu 2017 r. Burkina Faso nie uzyskała funduszy ONZ do walki z terroryzmem, co dodatkowo nałożyło się na wewnętrzne ograniczenia finansowe rządu i niemożności zwiększenia liczby i zakresu działań policji. W rezultacie wzrosło ryzyko ataków na obcokrajowców i wrażliwych celów w stolicy, a także w regionie graniczącym z Mali.

Ambitne inwestycje publiczne owocują rozwojem ekonomicznym

Burkina Faso nazywana jest "krajem najsłabiej rozwiniętym", mającym niewielką gospodarkę rolną, opierającą się na finansowaniu pochodzącym z eksportu złota i bawełny, natomiast w dużej mierze zależną od pomocy darczyńców i wielostronnego wsparcia finansowego na pokrycie kosztów importu. Ambitny Narodowy Plan Rozwoju Gospodarczego i Społecznego (PNDES) trwa od 2016 do 2020 r., mając na celu przyspieszenie wzrostu i ograniczania ubóstwa, między innymi poprzez poprawę infrastruktury, zaopatrzenia w energię elektryczną i transport. Rzeczywiście, po dwóch chudych latach w okresie transformacji politycznej, wzrost PKB w 2016 roku był silny (5,9%). W wyniku znacznego zwiększenia inwestycji publicznych w ramach PNDES, wyższej produkcji rolnej (zwłaszcza bawełny) i rosnącego wydobycia złota, przewidywania dotyczące wzrostu w ciągu najbliższych czterech lat stabilizują się wokół solidnego pułapu 6,5%. W konsekwencji prognozy wzrostu są wyższe niż przewidywane średnie dla innych krajów Afryki Subsaharyjskiej.

Złoto odpowiada za niemal połowę całkowitych dochodów z eksportu Burkina Faso, narażając kraj na niekorzystne wstrząsy cenowe. Ceny złota osiągnęły najwyższy poziom w 2012 roku (prawie 60 USD / g) i spadły w kolejnych latach. Od początku 2016 r. ceny złota ponownie nieco odbiły (do około 40 USD za g) i - wraz z niskimi międzynarodowymi cenami ropy naftowej (importer paliwa) - pomogły złagodzić deficyt na rachunku bieżącym (jednakże nadal pozostanie on raczej głęboki). Dochody z wydobycia i eksportu złota rosną w szybkim tempie dzięki nowym kopalniom, eksport bawełny również stopniowo się zwiększa, a nowe inwestycje sprzyjają importowi. Międzynarodowe wsparcie i rosnące bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) sprawiają, że – rosnące od czasu niedawnej demokratyzacji - zaufanie inwestorów będzie się zwiększało.

Będąc członkiem Zachodnioafrykańskiej Unii Gospodarczej i Monetarnej (UEMOA), rezerwy walutowe brutto Burkina Faso są gromadzone w regionalnym banku centralnym, a wspólna polityka pieniężna promuje stabilność monetarną (2% inflacji). Jednak, biorąc pod uwagę niedawny kryzys (w szczególności w państwach członkowskich CEMAC), Burkina Faso jest narażona na ryzyko związane z możliwą dewaluacją franka CFA.

Finanse publiczne pod kontrolą pomimo ograniczeń budżetu

Wzmocnienie sektora wydobycia złota przyczyni się do zwiększenia dochodów publicznych z 15,9% PKB w 2015 r. do oczekiwanego poziomu 18,1% w 2017 r. - a nawet do 20,6% w 2020 r. Niemniej jednak, z powodu dużych i kosztownych inwestycji publicznych, oczekuje się, że w 2017 r. i 2018 r. deficyt budżetowy wzrośnie do około 5,4% i 4,5% PKB (z poziomu -3,1% w 2016 r.). Począwszy od 2019 r. działania rządu będą ukierunkowane na osiągnięcie poziomu deficytu w wysokości 3% PKB, co stanie się możliwe, jeśli powiodą się reformy strukturalne i ustawodawcze. Spełnienie warunków programu MFW pomogło ograniczyć deficyt fiskalny w Burkinabe na przestrzeni lat i utrzymać wskaźniki zadłużenia publicznego znacznie niższe niż średnia regionalna UEMOA. Chociaż oczekuje się, że dług publiczny wzrośnie nieco do poziomu 38,2% PKB w 2018 r., powinien ponownie zacząć spadać w kolejnych latach.